Het zonnetje schijnt eindelijk weer eens. Eigenlijk hét moment om lekker in de tuin te gaan zitten en bij te komen van de dag of een lange week. Maar relaxen lukt jou niet want die tuin zíet er niet uit. Je moet hier echt eens wat aan gaan doen, maar hoe pak je dat aan? Van rommelige, kale toestand naar een écht mooie groene tuin?
Of jij nu een bestaande tuin wilt transformeren of een nieuwbouw tuin gaat aanleggen, in dit blog komen alle stappen voorbij om tot een nieuwe tuin te komen: het bepalen van eisen en wensen, de ontwerpfase tot en met de aanleg. Ik geef verschillende opties aan en wijs je op aandachtspunten en valkuilen. Zo weet je na het lezen van dit blog, hoe je je tuin kunt opknappen!
1. Beginnen bij het begin: Wat wil je met je nieuwe tuin?
De eerste stap naar een nieuwe tuin is antwoord geven op de vraag: wat wil je nu eigenlijk met je tuin? Je kunt hierbij rekening houden met twee aspecten: de functionele wensen en de gewenste beleving.
De functionele eisen of wensen gaan over wat jij in je tuin wilt doen. Wil je vooral rustig relaxen? Wil je regelmatig met een clubje buiten dineren én het liefst dan ook nog buiten koken? Wil je een moestuintje? En ga zo maar door… Het is makkelijk om zo een hele rits aan functies te brainstormen, maar je zult waarschijnlijk toch scherpe keuzes moeten maken. De ruimte is vaak beperkt, en om de beleving van een prachtige tuin te creëren zul je voldoende vierkante meters voor groen moeten inplannen. Scherpe keuzes helpen ook om een duidelijkere en rustigere ruimte te scheppen. Anders krijg je straks een te drukke en onrustige tuin.
Je kunt met een gerangschikte lijst tijdens het ontwerpproces ook handiger om gaan met de ruimte. Vinden jullie het het belangrijkst om samen buiten te eten met aanhang en al? Dan geef je een grote eettafel lekker de ruimte in de tuin, en creëer je ergens anders nog een knus hoekje met twee comfortabele deckchairs. Zo voorkom je dat je tuin te vol wordt door zowel voor de grote eettafel als ook voor de ruime loungeset te gaan.
Je kunt ook ruimte besparen door te combineren. Je kunt de speelfunctie invullen met de gedoodverfde trampoline, maar je kunt een schommel of trapeze ook goed combineren met een pergola. Wat extra zitruimte voor incidentele gasten kun je ook goed combineren met opbergruimte, hoogteverschillen of plantenbakken.
Het tweede aspect gaat over de beleving die je wilt creëren in de tuin. Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan een bepaalde sfeer, gevoel, thema of stijl. Je zou bijvoorbeeld kunnen bedenken dat je een romantische sfeer in je tuin wilt creëren. Of dat je tuin een ontspannen gevoel of juist een vrolijk gevoel teweeg moet brengen. Het kan ook zijn dat je uit gaat van een bepaalde tuinstijl. Bekende en populaire tuinstijlen zijn bijvoorbeeld de cottagetuin, The Dutch Wave of een formele tuin.
Tegenwoordig is het natuurlijk heel gebruikelijk om naar het internet te kijken voor tuininspiratie. Helaas zie je online toch maar een zéér beperkt beeld van de verschillende mogelijkheden. In Nederland bieden De tuinen van Appeltern (tegenwoordig Appeltern Adventure Gardens) de beste mogelijkheid om een breed scala aan stijlen te ontdekken. In dit artikel geef ik uitgebreid tips voor het opdoen van tuininspiratie.
Of maak gebruik van mijn gratis tool Tuin Kompas en ontvang een superinspirerend tuinidee (incl. moodboard) dat jou op het lijf is geschreven. Het kost je minder dan 3 min.
2. Wat zijn de mogelijkheden van jouw tuin?
Naast jouw wensen voor de tuin, zul je ook een beeld moeten vormen over de mogelijkheden en beperkingen van de tuin. Als je een tuinontwerper of tuinarchitect in de hand neemt, zal dit voor je gedaan worden.
Denk hierbij aan natuurlijke aspecten zoals zon/schaduw, de bodemsoort, de waterstand en de invloed van de wind. De bodemsoort en waterstand kun je onderzoeken door zelf te meten met een grondboor en sommige gegevens zijn ook online beschikbaar gemaakt (zoals het Bodemkundig Informatiesysteem).
Dit is ook het moment om looproutes in kaart te brengen: van en naar het huis, van en naar een eventuele berging, en bijvoorbeeld de poort. Je zult ook rekening moeten houden met de bereikbaarheid van het huis voor onderhoud, zoals het leegmaken van de dakgoten en het schoonmaken van de ramen.
Ook niet onbelangrijk is het inmeten van je tuin! Het is nodig om een tekening te hebben van de grootte en vorm van de tuin, om daarin een nieuwe tuin te kunnen (laten) ontwerpen. Deze tekening bevat tenminste ook de maten en posities van ramen en deuren. Andere elementen om in te meten zijn bijvoorbeeld de afwatering of de plek van een boom die je wilt behouden. Het is ook goed om inschattingen van hoogtes te maken.
Voor het meten is het handig om gebruik te maken van ten minste één landmeter. Dat is eigenlijk gewoon een hele lange rolmaat, die je met een stokje ook kan vastprikken in de grond. Ze zijn er in verschillende maten en het hangt van het formaat van je tuin af welke het meest geschikt is. Let op dat lasermeters die je binnenhuis gebruikt, niet geschikt zijn om buiten te gebruiken.
Ten slotte zijn er dan twee methodes om een tuin in te meten: je kunt geschakelde maten meten, of je kunt een as uit zetten en de afstanden daarop meten. Onderstaande plaatje laat het verschil tussen de twee methodes zien. Het kan ook zijn dat je beide methodes combineert.
3. Een tuinontwerp (laten) maken.
Bij het ontwerpen van een tuin, werk je van grof naar klein. Dat betekent dat je eerst de grove vormen ontwerpt en dan vervolgens gaat detailleren. Het kiezen van een bepaalde plant of een bepaalde klinker, vindt dus redelijk laat in het proces plaats. Een tuinontwerper of tuinarchitect benadert de tuin van twee invalshoeken om tot een conceptontwerp te komen: de indeling en de ruimtelijke vormgeving.
Voor de indeling wordt een vlekkenplan gemaakt om alle aspecten uit zowel het programma van eisen als ook de analyse, voldoende ruimte en een handige plek te geven. Dit is eigenlijk een beetje puzzelen. Bij de ene tuin kan het zijn dat er maar één logische oplossing is, en bij de andere kan het zijn dat er twee of drie logische combinaties te maken zijn. De ruimtelijke vormgeving wordt ontwikkeld in een creatiever proces. Door veel te schetsen worden verschillende vormen onderzocht. Deze twee invalshoeken worden tot één ontwerp in een iteratief ontwerpproces.
Vervolgens worden materialen en beplanting zorgvuldig samengesteld. De beoogde sfeer of stijl – gekozen aan het begin van het proces – vormt hierbij het uitgangspunt. Weer moet je het aandurven om scherpe keuzes te maken. Het kan zijn dat een lievelingsplant of die ene mooie terrastegel gewoon niet in het totaalplaatje past. Je moet proberen te voorkomen dat je een soort van Frankenstein-tuin creëert van allemaal verschillende ideeën en stijlen.
De beplanting wordt verder uitgewerkt in een beplantingsplan waarin beschreven wordt waar elke plantsoort komt te staan en in welke aantallen. De tuinontwerper houdt daarbij ook rekening met de geschikte standplaats voor elke plant, zorgt voor mooie combinaties van planten en realiseert een aantrekkelijk beeld door de verschillende seizoenen heen.
Voor het materiaal worden detailtekeningen gemaakt om bijvoorbeeld maten en patronen te beschrijven. Detailtekeningen zijn ook belangrijk om mooie overgangen tussen de verschillende materialen uit te werken. Er wordt ook een verlichtingsplan gemaakt met aandacht voor functionele en sfeer verlichting. Bij het ontwerpen van verlichting is het belangrijk om subtiel te blijven voor het beste effect.
Een tuinontwerp maken is best ingewikkeld: een goed ontwerp kent verschillende dimensies en er zijn heel veel aspecten om rekening meet te houden. Er zijn natuurlijke aspecten van de omgeving (bodem, water, licht) en de mogelijkheden van beplanting. Je moet rekening houden worden met het functioneren van de tuin. Er is relevante wet- en regelgeving. Een belangrijke rol is ook weggelegd voor hoe mensen ruimtes beleven. Al deze aspecten moeten verwerkt worden in aantrekkelijke vormgeving. Voor de meeste mensen met de wens om een prachtige tuin te krijgen, zal het dus zaak zijn om een tuinontwerper in te schakelen. Meer informatie daarover vind je hier.
4. Hoe leg je een tuin aan?
Het aanleggen van de tuin bereid je voor door alle benodigde planten, materialen en gereedschappen in te slaan. De beste planten koop je bij gerenommeerde (biologische) kwekers. Biologische planten zijn sterker, zoals hier goed wordt uitgelegd door de bekende kwekerij De Hessenhof. Heb je helaas te weinig tijd om kwekerijen af te gaan en je plantjes te verzamelen, dan kun je voor gemak gaan en online bestellen. Via een grote webshop als Directplant of Plantwerk kun je waarschijnlijk wel alle planten vinden. De Cruydthoeck is een gerenommeerde specialist is inheemse planten en zaden, die ook via de webshop te bestellen zijn. Denk ook aan organische compost en bodemverbeteraars (zoals bijv. lavameel) om te zorgen dat de plantjes genoeg voedsel krijgen.
Er zijn veel adresjes voor tuinmaterialen, waarvan bijvoorbeeld Tuinvisie of GSB een groot assortiment hebben. Onder tuinmaterialen valt onder andere tuinhout, verlichting en bestrating in de vorm van tegels of klinkers.
Voordat je dan kunt beginnen met de aanleg van de tuin, is het zaak alle ongewenste elementen te verwijderen en af te voeren. Het kan handig zijn hiervoor afvalcontainers of big bags in te huren. Als de tuin dan schoon en leeg is, kun je het ontwerp gaan uitzetten. Het kan handig zijn om dit door middel van een raster te doen. Voor het intekenen van de beplanting kun je ook spuitbussen gebruiken.
Als het ontwerp van het papier is overgezet op de grond, kan de aanleg beginnen. Over het algemeen is een zinvolle werkvolgorde om te beginnen met de grondwerkzaamheden, daarna het bouwen en bestraten met hard materiaal te doen, kabels en buizen te trekken (langs bestrating niet eronder) en ten slotte te planten. Beplanten doe je typisch ook van groot naar klein. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen die de regel bevestigen: misschien geldt voor jouw situatie dat het handig is om eerst de boom te planten en dan het terras aan te leggen.
Kun je zelf je tuin aanleggen?
In principe kun je zelf ook je tuin aanleggen. Het kost wat tijd en moeite (en spierpijn), maar het geeft ook ontzettend veel voldoening om zelf de klus geklaard te hebben. De jaren daarna zul je regelmatig met gepaste trots naar je tuin kijken. Als je normaal veel binnen zit, zul je het ook verfrissend vinden om eens dagen lang buiten in beweging te zijn.
Het is wel aan te raden om tijdens de ontwerpfase er rekening mee te houden dat je de aanleg zelf voor je rekening neemt. Match het tuinontwerp met jouw vaardigheden! Het is bijvoorbeeld gemakkelijker om met houten vlonders of split te werken, dan zelf te bestraten. Voor constructies zoals overkappingen kan het handig te zijn om van standaard onderdelen gebruik te maken. Weet ook dat je tegenwoordig lage stenen muurtjes kunt lijmen. Hier gebruik je stapelblokken voor. Dat is een stuk eenvoudiger dan metselen.
De bodemkwaliteit speelt ook een rol bij de keuze om zelf je tuin aan te leggen. Vaak kun je de grond relatief eenvoudig verbeteren door bijvoorbeeld organisch materiaal toe te voegen. In andere gevallen is grondverzet nodig, waarvoor groter gereedschap toch wel handig is.
Het hangt er natuurlijk ook van af hoe handig je bent en hoe leuk je het vindt om zelf te klussen. Als je gemotiveerd genoeg bent, kun je zeker ook een wat uitdagender werk zelf oppakken. Denk aan het aanleggen van een vijver aanleggen, of toch zelf bestraten met tegels of klinkers. Veel specialistisch gereedschap en handige machines zijn ook voor particulieren te huren, bijvoorbeeld via Boels. Je kunt onder andere aan kleine graafmachinetjes huren of gereedschap voor het doorslijpen en aftrillen van bestrating.
Zo doe je dat dus, je tuin opknappen!
Er komt dus heel wat bij kijken, om een prachtige nieuwe tuin te krijgen. Je begint met het ontwikkelen van een visie op sfeer of stijl, en het bepalen van de functies van de tuin. Dan kan er een tuinontwerp gemaakt worden, waarbij een concept uitgewerkt wordt in allerlei details. Vervolgens kunnen alle benodigdheden besteld worden en de aanleg starten. Ik hoop dat je na het lezen van dit blog een goed overzicht heeft van het proces.
Hulp nodig?
Tuinburo Knap Groen kan je op weg helpen met een tuinadvies, of laat je verwachtingen overtreffen met een compleet tuinontwerp. Klik hier voor meer informatie.
No Comments